VLA vừa thực hiện một cuộc khảo sát mẫu với 49 doanh nghiệp logistics tại Việt Nam. Kết quả khảo sát cho thấy xung đột tại Trung Đông đang tạo ra áp lực đáng kể đối với chuỗi cung ứng và hoạt động vận tải quốc tế. Chi phí cước vận tải tăng đột biến, thời gian vận chuyển kéo dài và nguy cơ đơn hàng bị trì hoãn đang trở thành những thách thức lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Doanh nghiệp logistics theo sát diễn biến xung đột

 Theo báo cáo khảo sát do Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) thực hiện từ ngày 3 đến ngày 11 tháng 3 năm 2026, phần lớn doanh nghiệp logistics tại Việt Nam đang theo dõi rất sát diễn biến xung đột tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là các rủi ro an ninh hàng hải trên Biển Đỏ.

Kết quả khảo sát cho thấy 73,4% doanh nghiệp cho biết họ theo dõi thường xuyên hoặc cập nhật hàng ngày các diễn biến địa chính trị, trong khi chỉ có 2,1% doanh nghiệp cho biết chỉ nghe thông tin nhưng không theo dõi chi tiết.

Điều này phản ánh mức độ nhạy cảm ngày càng cao của cộng đồng logistics Việt Nam trước các biến động địa chính trị toàn cầu. Sau những cú sốc chuỗi cung ứng trong giai đoạn đại dịch, nhiều doanh nghiệp đã chủ động theo dõi sát các yếu tố rủi ro có thể ảnh hưởng trực tiếp đến vận tải quốc tế.

Tác động lan rộng tới hoạt động logistics

Một trong những kết quả đáng chú ý của khảo sát là 89,8% doanh nghiệp cho biết hoạt động kinh doanh đang chịu tác động từ mức trung bình đến đặc biệt nghiêm trọng. Đặc biệt, 51% doanh nghiệp (hơn 1 trong 2) đang ở mức Mức 4–5 — ngưỡng nghiêm trọng và khủng hoảng — đòi hỏi phản ứng chính sách nhanh chóng. 

Cụ thể:

• 38,8% doanh nghiệp đánh giá mức độ ảnh hưởng ở mức trung bình, chủ yếu là suy giảm biên lợi nhuận.
• 34,7% doanh nghiệp cho rằng tác động ở mức nặng nề, gây gián đoạn hoạt động và sụt giảm doanh thu.
• 16,3% doanh nghiệp đánh giá tình hình ở mức đặc biệt nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ khủng hoảng hoặc đình trệ hoạt động.
• 10.2% doanh nghiệp gần như không bị ảnh hưởng, phần lớn có thể là các đơn vị hoạt động nội địa hoặc không liên quan đến tuyến hàng hải quốc tế do những bất ổn tại Trung Đông.

Theo các chuyên gia trong ngành, xung đột tại Trung Đông có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên toàn bộ hệ thống vận tải toàn cầu, từ giá năng lượng, lịch tàu, chi phí bảo hiểm cho tới tình trạng tắc nghẽn tại các cảng trung chuyển.

Cước vận tải tăng mạnh là áp lực lớn nhất

Trong số các yếu tố bị ảnh hưởng, chi phí cước vận tải tăng đột biến được doanh nghiệp đánh giá là thách thức lớn nhất, chiếm 42,9% số phản hồi trong khảo sát.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cũng ghi nhận các tác động đáng kể khác:

• Thời gian vận chuyển kéo dài: 16,3%
• Khách hàng trì hoãn hoặc hủy đơn hàng: 14,3%
• Khó khăn trong việc đặt chỗ vận tải: 4,1%
• Chi phí bảo hiểm hàng hóa tăng: 2%

Việc các hãng tàu điều chỉnh tuyến vận chuyển hoặc kéo dài hành trình để tránh các khu vực rủi ro có thể khiến lịch tàu bị xáo trộn và chi phí vận tải tăng cao. Đồng thời, các phụ phí liên quan đến chiến tranh và rủi ro an ninh hàng hải cũng được bổ sung vào giá cước.

Sự gia tăng chi phí logistics đang tạo ra áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng, buộc nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải điều chỉnh kế hoạch vận chuyển hoặc trì hoãn đơn hàng.

Doanh nghiệp kiến nghị các giải pháp hỗ trợ chính sách

Trước những tác động ngày càng rõ nét từ xung đột Trung Đông, cộng đồng doanh nghiệp logistics cũng đưa ra nhiều đề xuất nhằm giảm thiểu rủi ro và ổn định hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Theo kết quả khảo sát, các kiến nghị tập trung vào một số nhóm giải pháp chính. Trước hết là bình ổn thị trường năng lượng, đặc biệt là việc theo dõi và kiểm soát nguồn cung cũng như giá xăng dầu trong nước nhằm tránh các biến động đột biến ảnh hưởng đến chi phí vận tải.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề xuất các chính sách hỗ trợ về thuế và phí, như giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng hoặc một số loại phí chuyên ngành trong giai đoạn khó khăn.

Một nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm là kiểm soát các loại phụ phí và chi phí dịch vụ trong chuỗi vận tải, bao gồm giá cước vận tải quốc tế, phụ phí chiến tranh, phụ phí tắc nghẽn cũng như chi phí dịch vụ tại cảng, depot và kho bãi.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hải quan và mở rộng áp dụng chứng từ điện tử, nhằm rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng đang chịu nhiều áp lực.

Áp lực địa chính trị đặt ra bài toán thích ứng cho chuỗi cung ứng

Với vai trò là một nền kinh tế có độ mở thương mại cao, Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các biến động trên các tuyến vận tải quốc tế. Nhiều tuyến vận chuyển từ châu Á sang châu Âu, Trung Đông và châu Phi đi qua các khu vực đang đối mặt với rủi ro an ninh gia tăng.

Kết quả khảo sát cho thấy ngành logistics Việt Nam đang đứng trước một thách thức lớn khi chi phí vận tải tăng cao, thời gian giao hàng kéo dài và thị trường xuất nhập khẩu biến động. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng khó lường, việc tăng cường khả năng thích ứng và quản trị rủi ro trong chuỗi cung ứng sẽ trở thành yếu tố then chốt đối với doanh nghiệp logistics trong thời gian tới.

Bài viết và số liệu thuộc Bản quyền của Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam