Ngày 15/12/2025, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chính thức thông qua Công ước về Chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng (United Nations Convention on Negotiable Cargo Documents – NCD), còn được gọi là Công ước NCD hay Công ước Accra. Đây được xem là một bước tiến lịch sử trong quá trình hiện đại hóa khung pháp lý cho thương mại, vận tải và tài trợ thương mại quốc tế trong kỷ nguyên số. Trong bối cảnh dòng chảy hàng hóa, dữ liệu và dòng vốn ngày càng vận hành nhanh hơn tốc độ hoàn thiện của pháp luật, Công ước NCD được kỳ vọng tạo ra nền tảng pháp lý thống nhất cho việc sử dụng chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng dù là vận tải đơn phương thức hay đa phương thức, dưới cả hình thức giấy lẫn điện tử, mở đường cho những mô hình logistics và tài chính thương mại hoàn toàn mới.

Mặc dù lễ ký chính thức của Công ước dự kiến chỉ diễn ra tại Accra (Ghana) vào nửa cuối năm 2026 và Công ước chỉ có hiệu lực sau khi được ít nhất 10 quốc gia phê chuẩn, nhưng thực tế thị trường đã đi trước một bước. Ngày 13/5/2026, chứng từ NCD đầu tiên đã được phát hành cho một lô hàng vận tải đa phương thức từ ga đường sắt Luoqi (Trùng Khánh, Trung Quốc) đến Khâm Châu, sau đó đến Hải Phòng (Việt Nam) bằng đường biển 

Chuyến hàng đầu tiên sử dụng eNCD và tài trợ ngân hàng

Lô hàng được vận chuyển từ ga Luoqi (Trùng Khánh, Trung Quốc) bằng đường sắt đến Khâm Châu, sau đó tiếp tục hành trình bằng đường biển và được giao tại Hải Phòng. Điều đặc biệt là toàn bộ giao dịch sử dụng Chứng từ hàng hóa điện tử có thể chuyển nhượng (electronic Negotiable Cargo Document – eNCD). Trên nền tảng số, ngân hàng đã thực hiện tài trợ vốn thông qua việc nhận thế chấp eNCD, đồng thời giám sát quyền sở hữu hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển.

Mô hình này tích hợp nhiều chức năng trong một quy trình thống nhất:

• Vận tải đa phương thức xuyên biên giới;
• Chuyển nhượng quyền sở hữu hàng hóa thông qua eNCD;
• Thế chấp chứng từ hoàn toàn trực tuyến;
• Cấp tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm bởi ngân hàng.

Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng cho sự hội tụ giữa logistics, tài chính và công nghệ số trong thương mại quốc tế.

NCD đầu tiên ghi nhận điều gì?

Trên chứng từ phát hành ngày 13/5/2026, tên chứng từ được thể hiện rõ là “Negotiable Cargo Document (NCD)”, với người gửi hàng là một doanh nghiệp tại Trùng Khánh và người nhận hàng được ghi theo hình thức “To Order” (Theo lệnh) – một đặc trưng quan trọng của chứng từ có thể chuyển nhượng.

Đáng chú ý, chứng từ nêu rõ:

“Chứng từ này được điều chỉnh bởi Công ước của Liên Hợp Quốc về Chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng (United Nations Convention on Negotiable Cargo Documents – NCD) có hiệu lực tại thời điểm phát hành chứng từ.”

Bên cạnh đó, điều khoản tài phán quy định mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến chứng từ sẽ thuộc thẩm quyền của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và được giải quyết tại các tòa án có thẩm quyền ở Trùng Khánh.

NCD cũng xác nhận hàng hóa đã được người khai thác vận tải tiếp nhận trong tình trạng bề ngoài tốt và nguyên vẹn, đồng thời quy định quyền và nghĩa vụ của người gửi hàng, người nhận hàng và người nắm giữ chứng từ. Chứng từ được phát hành thành 03 bản gốc, cước phí đã thanh toán trước (Freight Prepaid), tại Trùng Khánh, Trung Quốc ngày 13/5/2026.

Từ NCD đến tài sản số của chuỗi cung ứng

Sự kiện này cho thấy NCD không chỉ đơn thuần là một chứng từ vận tải mới. Với khả năng đại diện quyền sở hữu hàng hóa, cho phép chuyển nhượng và sử dụng làm tài sản bảo đảm trong các giao dịch tài chính, NCD đang mở ra một hướng phát triển mới cho hệ sinh thái logistics và tài trợ thương mại toàn cầu. Việc chuyến hàng đầu tiên sử dụng NCD đã đến Việt Nam ngay cả trước khi Công ước chính thức có hiệu lực là minh chứng cho nhu cầu thực tế của thị trường đối với các giải pháp chứng từ số hóa, có khả năng kết nối vận tải, thương mại và tài chính trên cùng một nền tảng pháp lý.

• Đối với doanh nghiệp, NCD có thể tạo điều kiện để hàng hóa đang vận chuyển được mua bán, chuyển nhượng hoặc sử dụng trong các giao dịch tài trợ mà không phải chờ hàng đến nơi.
• Đối với ngân hàng, eNCD có thể cung cấp một cơ chế kiểm soát chứng từ, xác minh hành trình và theo dõi tài sản bảo đảm minh bạch hơn so với việc xử lý một bộ chứng từ giấy được chuyển qua nhiều trung gian.
• Đối với doanh nghiệp logistics và người kinh doanh vận tải đa phương thức, NCD mở ra khả năng phát hành một chứng từ duy nhất cho toàn bộ hành trình, thay vì phải xử lý nhiều loại vận đơn và chứng từ riêng biệt cho từng chặng.

Trong thời gian tới, cùng với quá trình phê chuẩn Công ước NCD tại các quốc gia, loại chứng từ này được kỳ vọng sẽ ngày càng được ứng dụng rộng rãi, góp phần thúc đẩy thương mại không giấy tờ, nâng cao khả năng tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp và xây dựng các chuỗi cung ứng thông minh của kỷ nguyên số.

Tuy nhiên, để NCD và eNCD được sử dụng rộng rãi, các quốc gia vẫn phải giải quyết nhiều vấn đề: nội luật hóa Công ước; công nhận chứng từ điện tử có thể chuyển nhượng; xác định cơ chế kiểm soát bản ghi điện tử; hoàn thiện quy định về tài sản bảo đảm; kết nối ngân hàng, hải quan, cảng, hãng vận tải và nền tảng công nghệ; đồng thời xây dựng cơ chế công nhận xuyên biên giới.

Việc một lô hàng sử dụng eNCD đã đi từ Trùng Khánh đến Hải Phòng cho thấy Việt Nam không đứng ngoài sự thay đổi đang diễn ra. Câu hỏi không còn chỉ là liệu chứng từ vận tải có được số hóa hay không, mà là hệ thống pháp luật, ngân hàng và logistics của Việt Nam sẽ chuẩn bị như thế nào để quyền đối với hàng hóa có thể được chuyển giao và tài trợ một cách an toàn trong môi trường số.

Ngô Khắc Lễ
Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam – VLA

ĐỐI THOẠI VỀ THƯƠNG MẠI SỐ VÀ eBL TẠI VILOG 2026
Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn triển khai NCD, eNCD, vận đơn điện tử và tài trợ thương mại sẽ tiếp tục được thảo luận tại Diễn đàn Logistics ASEAN – Việt Nam lần thứ nhất năm 2026, tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Logistics Việt Nam – VILOG 2026.
Với chủ đề:
“Thương mại số và eBL: Kiến tạo niềm tin số cho tương lai chuỗi cung ứng toàn cầu”
“Trusted Digital Trade for the Future of Global Supply Chains”
Diễn đàn tập trung trao đổi về khuôn khổ pháp lý cho thương mại không giấy tờ, vận đơn điện tử, NCD, niềm tin số, khả năng kết nối giữa doanh nghiệp logistics, ngân hàng, chủ hàng, cơ quan quản lý và các nền tảng công nghệ.
- Thời gian: 14:00–16:15, ngày 30/7/2026
- Đón đại biểu: Từ 13:30
- Địa điểm: Khu Hội thảo B2, Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn – SECC, 799 Nguyễn Văn Linh, Thành phố Hồ Chí Minh
KÍNH MỜI QUÝ DOANH NGHIỆP ĐĂNG KÝ THAM DỰ: LINK
Thông tin chi tiết Diễn đàn: Bấm vào đây