Ngay sau khi được bầu giữ chức Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận ASEAN (AFFA), ông Đào Trọng Khoa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Phó Chủ tịch FIATA – đã đề xuất Chương trình hành động AFFA giai đoạn 2026–2028, với định hướng xuyên suốt: chuyển những cam kết hội nhập của ASEAN thành giải pháp cụ thể, mang lại giá trị thiết thực và có thể đo lường cho cộng đồng doanh nghiệp logistics trong khu vực.
Từ những cam kết khu vực đến yêu cầu thực thi của doanh nghiệp
Trong nhiều năm qua, ASEAN đã xây dựng một hệ thống các hiệp định, khuôn khổ hợp tác và sáng kiến nhằm thúc đẩy kết nối giao thông, thuận lợi hóa thương mại, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Tuy nhiên, khoảng cách từ những cam kết ở cấp chính sách đến hiệu quả thực tế trong hoạt động của doanh nghiệp vẫn là một thách thức đáng kể.
Một chuyến hàng vận chuyển xuyên biên giới không chỉ cần hạ tầng giao thông thông suốt mà còn phụ thuộc vào khả năng phối hợp thủ tục hải quan, công nhận chứng từ vận tải, chia sẻ dữ liệu và sự tương thích giữa các hệ thống quản lý của những quốc gia liên quan.
Tương tự, chuyển đổi xanh không thể chỉ dừng lại ở những tuyên bố về giảm phát thải, mà đòi hỏi doanh nghiệp có công cụ đo lường, năng lực thực hiện và những mô hình kinh doanh phù hợp.
Chính trong bối cảnh đó, Chương trình hành động AFFA 2026–2028 do tân Chủ tịch Đào Trọng Khoa đề xuất lựa chọn cách tiếp cận mang tính thực tiễn, được thể hiện qua thông điệp: “From ASEAN Commitments to Industry Implementation” – Từ cam kết ASEAN đến triển khai thực chất trong ngành.
Theo định hướng này, AFFA hướng tới vai trò đại diện tiếng nói cộng đồng doanh nghiệp logistics, kết nối các yêu cầu thực tiễn của thị trường với những cơ chế và sáng kiến hợp tác khu vực.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo không chỉ là sáu lĩnh vực hành động ưu tiên, mà còn là cách thức tổ chức thực hiện: xác định đầu ra, phân công nhóm công tác chủ trì và xây dựng lộ trình triển khai qua từng năm.
Đây là bước chuyển quan trọng về tư duy hoạt động của một tổ chức nghề nghiệp khu vực: từ thúc đẩy đối thoại và hợp tác sang hỗ trợ triển khai, thí điểm, đánh giá và nhân rộng các giải pháp có hiệu quả.
Tháo gỡ điểm nghẽn xuyên biên giới, thúc đẩy vận tải đa phương thức
Chương trình hành động AFFA giai đoạn 2026–2028 của Chủ tịch AFFA Đào Trọng Khoa
Trụ cột đầu tiên của chương trình tập trung vào thuận lợi hóa thương mại và vận tải xuyên biên giới (Cross-Border Trade & Transport Facilitation).
ASEAN đã có Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN (ACTS), được thiết kế để đơn giản hóa thủ tục vận chuyển hàng hóa quá cảnh giữa các quốc gia tham gia. Tuy nhiên, để một cơ chế khu vực phát huy hiệu quả, cần có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp và phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng.
Dự thảo chương trình đề xuất AFFA xây dựng báo cáo thường niên về những rào cản vận tải xuyên biên giới, đưa ra khuyến nghị cải thiện việc triển khai ACTS và cơ chế giấy phép phương tiện vận tải hàng hóa qua biên giới ASEAN (AGVCB), đồng thời thúc đẩy thí điểm tại ít nhất một hành lang vận tải ưu tiên.
Đề xuất này cho thấy hướng tiếp cận từ những vấn đề cụ thể mà doanh nghiệp đang gặp phải, thay vì chỉ dừng lại ở việc kêu gọi tăng cường kết nối.
Thông qua mạng lưới các hiệp hội thành viên, AFFA có thể tập hợp những vướng mắc trong quá trình vận hành, xác định các vấn đề có tính chất khu vực và chuyển hóa thành khuyến nghị chính sách có cơ sở thực tiễn.
Song hành với thuận lợi hóa thương mại là trụ cột về vận tải đa phương thức và chuẩn hóa chứng từ.
Chương trình đề xuất thúc đẩy việc sử dụng chứng từ vận tải đa phương thức AFFA (AFFA Multimodal Transport Document – AFFA MTD) và AFFA Consignment Note; xây dựng hướng dẫn cho các hiệp hội, doanh nghiệp thành viên; đồng thời khuyến khích và ghi nhận việc áp dụng trên thực tế.
Trong chuỗi cung ứng ngày càng tích hợp nhiều phương thức vận tải, chứng từ không chỉ phục vụ hoạt động giao nhận mà còn liên quan đến trách nhiệm của các bên, khả năng kiểm soát hành trình và hiệu quả phối hợp dịch vụ.
Việc khuyến khích sử dụng chứng từ chuẩn có thể góp phần giảm sự phân mảnh trong thực hành nghiệp vụ. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng áp dụng, sự phù hợp với quy định pháp luật và mức độ chấp nhận của các bên liên quan.
Hai trụ cột này do Nhóm công tác Thuận lợi hóa thương mại AFFA (TFWG) chủ trì hoặc phối hợp với Viện Logistics AFFA (ALI).
Logistics số: Từ số hóa chứng từ đến khả năng kết nối dữ liệu
Một nội dung nổi bật khác là logistics số và khả năng tương tác giữa các hệ thống (Digital Logistics & Interoperability).
Định hướng này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh các quốc gia ASEAN vừa ký Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) ngày 14/11/2026, tạo thêm khuôn khổ hợp tác cho thương mại số, giao dịch điện tử, kết nối dữ liệu và phát triển kinh tế số khu vực.
Chương trình hành động của AFFA đặt trọng tâm vào việc xây dựng các khuyến nghị về chứng từ điện tử, chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ khả năng tương tác giữa những hệ thống phù hợp với định hướng DEFA và triển khai thí điểm các ứng dụng nghiệp vụ thích hợp.
Điều này chạm đến một trong những thách thức căn bản của chuyển đổi số logistics: số hóa từng doanh nghiệp không đồng nghĩa với số hóa được cả chuỗi cung ứng.
Một doanh nghiệp có thể đã chuyển sang sử dụng chứng từ điện tử, nhưng nếu các đối tác, ngân hàng, hãng vận tải hoặc cơ quan quản lý vẫn sử dụng những hệ thống không tương thích, lợi ích của chuyển đổi số sẽ bị hạn chế.
Vì vậy, giá trị của chuyển đổi số không chỉ nằm ở việc thay thế chứng từ giấy, mà còn ở khả năng trao đổi, xác thực và sử dụng dữ liệu xuyên suốt giữa các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng.
Với vai trò liên kết các hiệp hội giao nhận trong ASEAN, AFFA có điều kiện thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm, tập hợp nhu cầu của doanh nghiệp và đề xuất những mô hình kết nối phù hợp, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn có nguồn lực công nghệ hạn chế.
Đây cũng là lĩnh vực có sự tương đồng với những sáng kiến mà VLA đã thúc đẩy, trong đó có Diễn đàn Logistics ASEAN – Việt Nam lần thứ nhất tại VILOG 2026, tập trung vào thương mại số, vận đơn điện tử (eBL) và xây dựng niềm tin số cho chuỗi cung ứng.
Trụ cột logistics số được đề xuất triển khai thông qua sự phối hợp giữa TFWG và Nhóm công tác Phát triển bền vững và Chuyển đổi số AFFA (SDWG).
Chuyển đổi xanh, logistics tuần hoàn và nâng chuẩn nguồn nhân lực
Chương trình hành động AFFA giai đoạn 2026–2028 của Chủ tịch AFFA Đào Trọng Khoa
Nếu thuận lợi hóa thương mại và chuyển đổi số hướng tới nâng cao hiệu quả kết nối, thì ba trụ cột tiếp theo tập trung vào năng lực thích ứng dài hạn của ngành logistics ASEAN.
Đối với vận tải hàng hóa xanh và logistics bền vững, dự thảo đề xuất xây dựng bộ công cụ để doanh nghiệp hội viên tự đánh giá mức độ thực hành logistics xanh; triển khai các mô hình thí điểm tự nguyện tại các quốc gia thành viên; tổ chức đào tạo về đo lường phát thải và những kiến thức ESG cơ bản.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp logistics đang phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng và chuỗi cung ứng quốc tế về tính minh bạch môi trường.
Thay vì bắt đầu bằng những mục tiêu vượt quá khả năng triển khai, chương trình hướng đến việc giúp doanh nghiệp nhận diện hiện trạng, nâng cao năng lực đo lường và từng bước thử nghiệm những giải pháp phù hợp.
Một điểm mới đáng chú ý là logistics ngược và chuỗi cung ứng tuần hoàn (Reverse Logistics & Circular Supply Chains) được xác định thành một trụ cột riêng.
Nếu logistics truyền thống tập trung đưa sản phẩm từ nơi sản xuất đến thị trường, logistics ngược liên quan đến những dòng hàng quay trở lại trong chuỗi cung ứng, phục vụ hoạt động thu hồi, tái sử dụng, sửa chữa hoặc tái chế.
Sự phát triển của thương mại điện tử, cùng với những yêu cầu về quản lý vòng đời sản phẩm và sử dụng hiệu quả tài nguyên, đang khiến lĩnh vực này ngày càng trở nên quan trọng.
Dự thảo chương trình đề xuất tăng cường năng lực logistics tuần hoàn, triển khai các mô hình thí điểm về thu gom, tái sử dụng và tái chế, đồng thời kết nối với các chương trình nâng cao năng lực của ASEAN.
Đây không chỉ là một định hướng môi trường, mà còn có thể mở ra những loại hình dịch vụ và cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp logistics.
Tuy nhiên, chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh đều khó đạt hiệu quả nếu thiếu nguồn nhân lực có năng lực triển khai.
Vì vậy, nâng cao năng lực logistics và chuẩn nghề nghiệp là một trong sáu trụ cột trọng tâm của chương trình.
Thông qua Viện Logistics AFFA (ALI), dự thảo định hướng thúc đẩy đào tạo về người kinh doanh vận tải đa phương thức (MTO), hệ thống ACTS, vận chuyển hàng nguy hiểm theo các chuẩn nghiệp vụ liên quan như ADR, logistics chuỗi lạnh, chứng từ điện tử và logistics xanh.
Song song với đào tạo là hoạt động chia sẻ những thực hành tốt giữa các quốc gia ASEAN, hướng tới nâng cao tính chuyên nghiệp của lực lượng lao động logistics trong khu vực.
Ba trụ cột này có sự liên hệ chặt chẽ: năng lực nhân sự là điều kiện để doanh nghiệp triển khai giải pháp xanh và số; trong khi những mô hình thực tiễn được thí điểm sẽ tiếp tục tạo ra nhu cầu đào tạo và hoàn thiện tiêu chuẩn nghề nghiệp.
Cơ hội nâng cao vai trò của doanh nghiệp logistics Việt Nam trong ASEAN
Việc ông Đào Trọng Khoa đảm nhiệm cương vị Chủ tịch AFFA, đồng thời là Chủ tịch VLA và Phó Chủ tịch FIATA, tạo thêm điều kiện thuận lợi để tăng cường kết nối giữa cộng đồng logistics Việt Nam, các hiệp hội trong ASEAN và mạng lưới giao nhận vận tải quốc tế.
Đối với doanh nghiệp logistics Việt Nam, những ưu tiên trong chương trình hành động AFFA có sự gắn kết trực tiếp với nhu cầu phát triển hiện nay: nâng cao hiệu quả vận tải xuyên biên giới, mở rộng dịch vụ đa phương thức, ứng dụng chứng từ điện tử, tăng năng lực logistics xanh và phát triển đội ngũ nhân lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Thông qua VLA, các doanh nghiệp hội viên có cơ hội tham gia sâu hơn vào những hoạt động trao đổi chuyên môn, đề xuất giải pháp, chương trình đào tạo và sáng kiến hợp tác khu vực nếu các nội dung này được các thành viên AFFA thống nhất triển khai.
Ở chiều ngược lại, kinh nghiệm từ các doanh nghiệp logistics Việt Nam cũng có thể đóng góp vào việc xây dựng những mô hình thực tiễn và khuyến nghị chính sách phù hợp với điều kiện của ASEAN.
Chương trình hành động AFFA 2026–2028 là sự gắn kết giữa các ưu tiên hợp tác của ASEAN với nhu cầu thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp logistics. Từ thuận lợi hóa vận tải xuyên biên giới, thúc đẩy chứng từ điện tử đến chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực, các định hướng đều được cụ thể hóa bằng những hoạt động dự kiến triển khai, với sự tham gia của các nhóm công tác chuyên môn và hiệp hội thành viên.
Trong bối cảnh ASEAN tiếp tục đẩy mạnh kết nối giao thông, hội nhập kinh tế số và phát triển bền vững, chương trình được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường vai trò của AFFA trong việc kết nối các sáng kiến khu vực với hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm cơ hội hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng logistics ASEAN.
Với định hướng xuyên suốt “Từ cam kết ASEAN đến triển khai thực chất trong ngành”, Chương trình hành động AFFA 2026–2028 do tân Chủ tịch Đào Trọng Khoa đề xuất thể hiện tinh thần hợp tác hướng đến kết quả cụ thể, có thể đo lường, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển và hội nhập của ngành logistics ASEAN trong giai đoạn mới.
Thanh Hải, VP. VLA – Tổng hợp và biên tập từ Dự thảo Chương trình hành động AFFA 2026–2028 và các thông tin liên quan của ASEAN.



