Trong khuôn khổ triển lãm quốc tế Logistics Việt Nam 2026 (Vilog 2026) Diễn đàn Logistics ASEAN – Việt Nam lần thứ nhất sẽ quy tụ FIATA, AFFA, cơ quan quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cùng tìm lời giải cho một trong những bài toán lớn nhất của chuỗi cung ứng hiện nay: xây dựng niềm tin số để thương mại không giấy tờ trở thành hiện thực.

Khi công nghệ không còn là rào cản, điều còn thiếu là niềm tin

Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số đã làm thay đổi sâu sắc cách thức vận hành của ngành logistics. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT) và các nền tảng số đang giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, nâng cao khả năng dự báo, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, ở một mắt xích quan trọng của thương mại quốc tế – chứng từ giao dịch – quá trình số hóa vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng.

Đến nay, không ít lô hàng xuất nhập khẩu trên thế giới vẫn phụ thuộc vào bộ chứng từ giấy được chuyển phát qua nhiều quốc gia để xác lập quyền sở hữu hàng hóa và hoàn tất thanh toán. Một bộ vận đơn gốc bị thất lạc có thể làm chậm quá trình giao hàng nhiều ngày; một sai sót nhỏ trong chứng từ có thể khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi hoặc kéo dài thời gian giải ngân theo thư tín dụng (L/C).

Điều đáng chú ý là, trở ngại lớn nhất hiện nay không còn nằm ở công nghệ.

Các nền tảng vận đơn điện tử (Electronic Bill of Lading – eBL), chữ ký số, định danh điện tử hay trao đổi dữ liệu theo thời gian thực đã tương đối hoàn thiện. Thách thức nằm ở việc làm thế nào để tất cả các chủ thể trong chuỗi cung ứng – từ chủ hàng, doanh nghiệp logistics, hãng tàu, ngân hàng đến cơ quan quản lý – cùng tin tưởng và chấp nhận dữ liệu điện tử như một cơ sở pháp lý có giá trị tương đương chứng từ giấy.

Nói cách khác, bài toán của thương mại số hôm nay không chỉ là số hóa chứng từ, mà là xây dựng niềm tin số (Digital Trust).

eBL sẽ không thể phát huy giá trị nếu thiếu nền tảng pháp lý

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy vận đơn điện tử có thể rút ngắn đáng kể thời gian luân chuyển chứng từ, giảm chi phí xử lý và hạn chế rủi ro gian lận, thất lạc hoặc làm giả chứng từ. Tuy nhiên, việc triển khai eBL trên diện rộng vẫn phụ thuộc vào một yếu tố quan trọng hơn cả công nghệ: sự công nhận về mặt pháp lý.

Trong bối cảnh đó, Công ước của Liên Hợp Quốc về Chứng từ Vận tải Có thể Chuyển nhượng Toàn bộ hoặc Một phần bằng Phương tiện Điện tử (NDC) đang được nhiều quốc gia quan tâm như một nền tảng pháp lý nhằm tạo điều kiện để chứng từ điện tử được công nhận trong giao dịch xuyên biên giới.

Đối với Việt Nam, đây không chỉ là câu chuyện của ngành logistics. Việc thúc đẩy thương mại số liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, tài trợ thương mại, ngân hàng, bảo hiểm, hải quan cũng như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, để eBL thực sự đi vào cuộc sống, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp. Ngân hàng sẽ kiểm soát rủi ro như thế nào khi chứng từ không còn tồn tại dưới dạng giấy? Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để chuyển đổi? Các nền tảng công nghệ phải đáp ứng những tiêu chuẩn nào để dữ liệu được các bên cùng tin cậy? Và đâu là lộ trình phù hợp đối với Việt Nam?

Cần một diễn đàn đối thoại giữa chính sách và thực tiễn

Những câu hỏi đó sẽ là trọng tâm của Diễn đàn Logistics ASEAN – Việt Nam lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề “Thương mại số & eBL: Kiến tạo niềm tin số cho tương lai chuỗi cung ứng toàn cầu”, diễn ra từ 14:00 đến 17:00, ngày 30/7/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), số 799 Nguyễn Văn Linh, phường Tân Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Logistics Việt Nam lần thứ 4 (VILOG 2026).

Khác với nhiều hội thảo tập trung giới thiệu giải pháp công nghệ, Diễn đàn được thiết kế như một không gian đối thoại giữa các tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, doanh nghiệp logistics và chủ hàng nhằm nhìn nhận thương mại số dưới cả ba góc độ: pháp lý, công nghệ và thực tiễn triển khai.

Đây cũng là lần đầu tiên một diễn đàn chuyên đề về logistics được tổ chức với quy mô kết nối giữa cộng đồng logistics ASEAN và Việt Nam, hướng tới xây dựng tiếng nói chung về các vấn đề đang định hình tương lai của thương mại quốc tế. Diễn đàn dự kiến có sự tham gia của nhiều tổ chức và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực logistics như: TS. Thomas Sim, Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA), Ông Chalermsak Karnchanawarin, Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Đông Nam Á (AFFA), Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp logistics Việt Nam (VLA) – Phó chủ tịch FIATA.

Bên cạnh các tham luận chính, Diễn đàn sẽ dành hai phiên đối thoại chuyên sâu. Phiên thứ nhất quy tụ đại diện FIATA, AFFA, Bộ Công Thương, VLA và WiseTech Global nhằm trao đổi về những điều kiện cần thiết để xây dựng hệ sinh thái thương mại số tin cậy, từ khung pháp lý, tiêu chuẩn dữ liệu đến khả năng liên thông và công nhận chứng từ điện tử.

Phiên thứ hai sẽ đưa vấn đề trở về với thực tiễn doanh nghiệp, với sự tham gia của đại diện doanh nghiệp logistics, ngân hàng và doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Từ những câu chuyện thực tế về quản lý chứng từ, tài trợ thương mại và quản trị rủi ro, các diễn giả sẽ cùng thảo luận về những điều kiện tiên quyết để eBL và thương mại số có thể được triển khai rộng rãi tại Việt Nam.

Khi thương mại số không còn là câu chuyện của riêng ngành logistics

Nếu AI đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành thì thương mại số sẽ làm thay đổi cách doanh nghiệp giao dịch. Tuy nhiên, để điều đó trở thành hiện thực, công nghệ chỉ là một phần của lời giải.

Điều quan trọng hơn là xây dựng được một hệ sinh thái mà trong đó dữ liệu được tin cậy, chứng từ điện tử được công nhận và mọi chủ thể trong chuỗi cung ứng có thể giao dịch với nhau trên cùng một nền tảng pháp lý và tiêu chuẩn chung.

Đó cũng chính là mục tiêu mà Diễn đàn Logistics ASEAN – Việt Nam lần thứ nhất năm 2026 hướng tới: không chỉ thảo luận về tương lai của eBL hay thương mại số, mà còn góp phần thúc đẩy đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và tạo nền tảng hợp tác giữa các bên nhằm xây dựng một hệ sinh thái logistics số an toàn, minh bạch và bền vững cho Việt Nam cũng như khu vực ASEAN.

KÍNH MỜI QUÝ DOANH NGHIỆP ĐĂNG KÝ THAM DỰ: LINK

Thanh Hải – Văn phòng VLA0